Συμβουλές Υγείας

Επιστροφή στα άρθραΣυμβουλές ΥγείαςΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΜΑΣ PHARMA PLUS LINK

Εποχικές αλλεργίες: Εαρινή α-συμφωνία

Από τα εξανθήματα και τα φτερνίσματα μέχρι την επιπεφυκίτιδα και τις κρίσεις άσθματος, τα αλλεργικά συμπτώματα ποικίλλουν, όπως και τα αίτια που τα προκαλούν. Την άνοιξη, ο συνήθης ένοχος είναι η γύρη που ερεθίζει την επιδερμίδα ή τα μάτια, ενώ προκαλεί αντιδράσεις στο ανώτερο ή και το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα, που εκδηλώνονται με τη διαταραχή της αναπνοής.

Τα αίτια της αλλεργίας, δηλαδή τα αλλεργιογόνα, είναι αβλαβείς ουσίες στις οποίες τα αλλεργικά άτομα αντιδρούν παθολογικά, αναπτύσσοντας αντισώματα εναντίον τους. Αυτά τα αντισώματα προέρχονται από την προϊστορική ακόμα εποχή, όταν ήταν αναγκαία για την αντιμετώπιση επικίνδυνων παρασίτων που στη σημερινή εποχή δεν υπάρχουν. Τα άτομα με προδιάθεση στην ανάπτυξη αλλεργιών ενεργοποιούν τέτοιους «παράλογους» μηχανισμούς.

Αλλεργία και σύγχρονο lifestyle

Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ένωση Αλλεργιολόγων, ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους εμφανίζει αλλεργικά συμπτώματα. Στη χώρα μας, το ποσοστό αυτό ομοίως κυμαίνεται σε 25-30% του πληθυσμού, ενώ 10% των παιδιών υποφέρει από άσθμα. Η επέκταση των αλλεργικών νοσημάτων σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον σύγχρονο τρόπο ζωής: Οι αλλαγές στη διατροφή, αλλά κυρίως ο αστικός και αποστειρωμένος τρόπος ζωής στις μεγαλουπόλεις, όπου τα μικρά παιδιά «χτίζουν» το ανοσοποιητικό τους σύστημα μακριά από τα μικρόβια του φυσικού περιβάλλοντος, οι αυξημένοι ρύποι και η κλιματική αλλαγή φαίνεται ότι έχουν τροποποιήσει όχι μόνο την ένταση, αλλά και τη διάρκεια της έκθεσής μας στα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα (δεν χρειάζεται να είσαι επιστήμονας για να παρατηρήσεις π.χ. την παρατεταμένη ανθοφορία ορισμένων φυτών). Έτσι, όλο και περισσότεροι ευαισθητοποιούνται στη γύρη (δέντρα, γρασίδι, ζιζάνια), αλλά και σε ενδοοικιακά αλλεργιογόνα (όπως τα ακάρεα), και εμφανίζουν έντονη αλλεργική αντίδραση σε αυτά.

Γιατί λοιπόν δεν εμφανίζουν όλοι αλλεργικές αντιδράσεις; Για την εμφάνιση της αλλεργίας είναι απαραίτητη η παρουσία τριών προϋποθέσεων: προδιάθεση, έκθεση-ευαισθητοποίηση στο αλλεργιογόνο και επανέκθεση σε αυτό.

Αλλεργία: Οικογενειακή υπόθεση

Τα αλλεργικά νοσήματα είναι συχνότερα σε άτομα που ανήκουν στην ίδια οικογένεια, γι’ αυτό και ο γιατρός επιμένει στη λήψη του οικογενειακού ιστορικού. Χωρίς τη γενετική προδιάθεση, όσο κι αν εκτεθεί κάποιος σε αλλεργιογόνα, δεν εκδηλώνει αλλεργία. Εκτός από τη γενετική προδιάθεση, χρειάζεται όμως και η έκθεση στο αλλεργιογόνο, που βρίσκεται εντός ή εκτός σπιτιού. Όσο πιο συχνά το άτομο με προδιάθεση εκτίθεται σε αλλεργιογόνα, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να εκδηλώσει αλλεργικές αντιδράσεις, καθώς με τη συνεχιζόμενη έκθεση ο οργανισμός φτάνει σε κάποιο όριο, μετά από το οποίο εμφανίζεται ήπια ή έντονη συμπτωματολογία.

Αψού!

Το αθώο αλλά βασανιστικό και επίμονο τις ανοιξιάτικες ημέρες φτέρνισμα, που μερικές φορές, ειδικά κατά το πρωινό ξύπνημα, μοιάζει να μην έχει τελειωμό, είναι το βασικό σύμπτωμα της αλλεργικής ρινίτιδας, δηλαδή της φλεγμονής του ρινικού βλεννογόνου που οφείλεται σε αλλεργία. Από το αθώο φτέρνισμα μέχρι την κρίση άσθματος, η ένταση των συμπτωμάτων ποικίλλει και εξαρτάται από την αντίδραση του οργανισμού, αλλά και από τον βαθμό έκθεσής του στο αλλεργιογόνο. Για παράδειγμα, ένας περίπατος στον λουλουδιασμένο κήπο κατά τον Απρίλη μπορεί να οδηγήσει ένα άτομο με διαγνωσμένη αλλεργική ρινίτιδα στην πρώτη κρίση άσθματος. Εκτός από τα φτερνίσματα, η αλλεργική ρινίτιδα εκδηλώνεται και με φαγούρα, καταρροή και μπούκωμα, που μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο ή –σε περίπτωση επιμόλυνσης– ιγμορίτιδα. Άτομα που υποφέρουν ή υπέφεραν κατά την παιδική τους ηλικία από ατοπική δερματίτιδα, άσθμα ή τροφική αλλεργία έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αλλεργική ρινίτιδα. Ισχύει όμως και το αντίστροφο: η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να είναι ο «πρόλογος» άλλων αλλεργικών εκδηλώσεων από το δέρμα ή το κατώτερο αναπνευστικό. Επίσης, άτομα με αλλεργική ρινίτιδα είναι δυνατόν να εμφανίσουν μελλοντικά τροφικές αλλεργίες ή αντιδράσεις σε φάρμακα.

Μήπως φταίει η ελιά;

Μην απορείτε αν υποφέρετε από αναπνευστικές αλλεργίες, εξανθήματα και φαγούρα στα μάτια, παρότι ζείτε στην πόλη. Η γύρη της ελιάς είναι από τα πιο κοινά αλλεργιογόνα της άνοιξης, καθώς το δέντρο ανθίζει μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου, με μεγαλύτερη ανθοφορία τον Μάιο. Η συγκεκριμένη γύρη, με έναν δυνατό «ούριο» άνεμο, μπορεί να ταξιδέψει έως και 100 χιλιόμετρα μακριά από τα κλαδιά του δέντρου, ενώ με ένα ελαφρύ αεράκι μπορεί να φτάσει σε λίγα δευτερόλεπτα από το πάρκο της γειτονιάς σας στο υπνοδωμάτιό σας. Την άνοιξη ταλαιπωρούνται επίσης τα άτομα με αλλεργία στα αγροστώδη (γκαζόν, αγριόχορτα κ.λπ.), τα οποία ανθίζουν κυρίως τον Απρίλιο και τον Μάιο, αλλά και στο κυπαρίσσι, που είναι σε άνθιση από τον Νοέμβριο μέχρι τον Απρίλιο. Οι αλλεργικοί στο πεύκο είναι πιο τυχεροί, καθώς η ανθοφορία του διαρκεί μόλις έναν μήνα, από τον Φεβρουάριο έως τον Μάρτιο.

Ένα από τα πιο κοινά αλλεργιογόνα, το ταπεινό περδικάκι («παριετάρια»), είναι εξαιρετικά ύπουλο, καθώς αγαπά τις πόλεις και φυτρώνει κυριολεκτικά εκεί που δεν το σπέρνουν, ακόμη και στις ρωγμές των τοίχων (είναι αυτό το πανταχού παρόν πράσινο ζιζάνιο που δίνει χρώμα στο τσιμέντο και τις πλάκες πεζοδρομίου). Αν έχετε αλλεργία σε αυτό, θα φτερνίζεστε όλη σχεδόν τη χρονιά, καθώς ανθοφορεί από τα μέσα του Φεβρουαρίου έως και τον Μάιο, αλλά και το φθινόπωρο.

Τι κάνει ακόμη πιο δύσκολα τα πράγματα; Το γεγονός ότι η πλειονότητα των αλλεργικών παρουσιάζει ευαισθησία σε περισσότερα από ένα αλλεργιογόνα. Έτσι, αν κάποιος έχει μικρού βαθμού αλλεργική αντίδραση στην ελιά και μέτριου βαθμού στο περδικάκι, όταν βρεθεί σε περιβάλλον όπου συνυπάρχουν περδικάκι και ελιά, θα εμφανίσει έντονη συμπτωματολογία. Ακόμη, η συνύπαρξη αλλεργίας σε ενδοοικιακά αεροαλλεργιογόνα (ακάρεα, μύκητες, κατοικίδια ζώα, κατσαρίδες κ.λπ.) και αλλεργίας στη γύρη είναι δυνατόν να μετατρέψει την άνοιξη σε βασανιστήριο.

Λάβετε τα μέτρα σας:

1. Καθαρίζετε συχνά τα φίλτρα των κλιματιστικών μονάδων στο σπίτι και το αυτοκίνητο.

2. Αποφύγετε τους περιπάτους στη φύση στην καρδιά της άνοιξης, ειδικά σε ελαιώνες. Ακόμη κι αν ακολουθείτε αγωγή με αντιισταμινικά σκευάσματα, δεν υπάρχει λόγος να προκαλείτε διαρκώς το ανοσοποιητικό σας σύστημα. Επίσης, αν ταξιδεύετε με το αυτοκίνητό σας και όλα γύρω σας είναι κίτρινα από τη γύρη, κλείστε τα παράθυρα και ανοίξτε το κλιματιστικό.

3. Αφήστε τον κήπο σας στα χέρια των ειδικών, για να μην έρχεστε σε στενή επαφή με τα αλλεργιογόνα.

4. Μην αθλείστε σε ανοιχτούς χώρους. Με την άσκηση, η αναπνοή γίνεται πιο έντονη και οι πιθανότητες για εκδήλωση συμπτωμάτων από το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα αυξάνονται.

5. Αν οδηγείτε μοτοσικλέτα, μην ξεχνάτε να φοράτε, εκτός από το κράνος, και προστατευτικά γυαλιά ή κοινά γυαλιά ηλίου με «παρωπίδες».

6. Στις περιόδους μεγάλης γυρεοφορίας, ειδικά εάν ζείτε σε προάστια ή σε περιοχές εκτός του αστικού ιστού, ξεπλένετε καλά το πρόσωπό σας και τα μάτια σας, και λούζετε τα μαλλιά σας καθημερινά πριν από τον ύπνο, καθώς η γύρη «εγκλωβίζεται» στα μαλλιά και το δέρμα.

7. Αερίστε το σπίτι σας μετά τις 11 το πρωί και έως τις 2.30 το μεσημέρι, όταν η γυρεοφορία είναι μειωμένη. Τις ίδιες ώρες μπορείτε να αερίζετε και τα κλινοσκεπάσματα.

8. Όταν επιστρέφετε στο σπίτι, μην αλλάζετε και μην αφήνετε τα φορεμένα ρούχα στο υπνοδωμάτιο. Ιδανικά, αλλάζετε ρούχα καθημερινά.

Αντιμετώπιση

Παρότι ο παθολόγος και ο γενικός γιατρός μπορούν να συμβουλεύσουν και να ανακουφίσουν τον αλλεργικό ασθενή, ο αλλεργιολόγος είναι ο πλέον κατάλληλος επιστήμονας για να αξιολογήσει την αλλεργία, να εντοπίσει τα αίτια και να περιορίσει ή και να αντιμετωπίσει πλήρως τα συμπτώματα. Από το ιστορικό και τα δερματικά ή και αιματολογικά αλλεργικά τεστ ο αλλεργιολόγος προτείνει την κατάλληλη για τον κάθε ασθενή αγωγή. Οι πλύσεις της μύτης με φυσιολογικό ορό βοηθούν να απομακρυνθεί η γύρη, αλλά δεν αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα. Σε κάθε περίπτωση, και ειδικά όταν ο ασθενής είναι υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση συμπτωμάτων από το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα, ο γιατρός θα χορηγήσει κάποια φαρμακευτικά σκευάσματα για τοπική και συστηματική χρήση: αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή και μοντελουκάστη, ουσίες που αφορούν τη συμπτωματική αντιμετώπιση και τοπική καταστολή της αλλεργικής ρινίτιδας.

Δυστυχώς, όμως, καμία από τις παραπάνω προσεγγίσεις δεν αντιμετωπίζει το αίτιο της αλλεργίας. Η μόνη πραγματικά θεραπευτική προσέγγιση είναι η ανοσοθεραπεία, η οποία τροποποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, με πολλές πιθανότητες πλήρους ύφεσης του προβλήματος. Τα αποτελέσματά της εμφανίζονται συνήθως μετά το πρώτο πεντάμηνο. Η θεραπεία δεν απευθύνεται σε όλους, αλλά χορηγείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ασθενών βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, τα οποία αξιολογεί ο αλλεργιολόγος.