Συμβουλές Υγείας

Επιστροφή στα άρθραΣυμβουλές ΥγείαςΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΜΑΣ PHARMA PLUS LINK

Ήλιος: Φίλος ή εχθρός;

Αναγκαίος για τη σύνθεση της πολυσυζητημένης και δημοφιλούς στις μέρες μας βιταμίνης D, ο ήλιος είναι ο φύλακας-άγγελός μας, που μας προστατεύει από σοβαρά νοσήματα και φτιάχνει τη διάθεσή μας. Όταν όμως η έκθεσή μας σε αυτόν είναι υπερβολική, τότε γίνεται επιζήμιος για την υγεία και την εμφάνισή μας: επιταχύνει τη διαδικασία γήρανσης της επιδερμίδας και συνδέεται με ορισμένα είδη καρκίνου του δέρματος.

Η πολύτιμη βιταμίνη D

Ολοένα και περισσότερες μελέτες καταδεικνύουν τη σπουδαιότητα της άλλοτε υποτιμημένης βιταμίνης του ήλιου, της βιταμίνης D, η οποία συντίθεται και στο σώμα μας με τη βοήθεια της επίδρασης της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας, διασφαλίζοντας τη σωστή απορρόφηση και συντήρηση των επιπέδων ασβεστίου και φωσφόρου στον οργανισμό, στοιχείων απαραίτητων για γερά οστά.

Πέρα όμως από τη συμβολή της στην υγεία των οστών, η βιταμίνη D φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στην πρόληψη λοιμώξεων, καθώς και στην πρόληψη και αντιμετώπιση ορισμένων μορφών κατάθλιψης, αλλά και ορισμένων εξαιρετικά σοβαρών παθήσεων, όπως ο καρκίνος και ο διαβήτης τύπου 2.

Επιστήμονες εκτιμούν ότι η βιταμίνη D ρυθμίζει τη δραστηριότητα γονιδίων που εμπλέκονται στον πολλαπλασιασμό και την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων. Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που η μέτρηση της βιταμίνης D στο αίμα είναι σήμερα μία από τις πιο δημοφιλείς εξετάσεις στις ΗΠΑ.

Ο καθηγητής Διατροφής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο κ. Ιωάννης Μανιός και η ερευνητική του ομάδα έχουν διεξαγάγει πλήθος μελετών σχετικά με την έλλειψη της βιταμίνης D στον ελληνικό πληθυσμό. Η τελευταία μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε πριν από έναν χρόνο, δείχνει ότι η έλλειψη της βιταμίνης D συνδέεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία οδηγεί στην εμφάνιση του διαβήτη τύπου 2.

Παρόλο που τροφές όπως τα αυγά, το βούτυρο και τα λιπαρά ψάρια είναι καλές πηγές βιταμίνης D (οι επιστήμονες ρίχνουν ευθύνες για την έλλειψη που παρουσιάζουν οι Έλληνες στη βιταμίνη D και στην περιορισμένη κατανάλωση των κατάλληλων τροφών ή τροφίμων εμπλουτισμένων με τη συγκεκριμένη βιταμίνη), το 90% της βιταμίνης D που χρειάζεται ο οργανισμός μας συντίθεται από την έκθεση στον ήλιο, με τη διατροφή να λειτουργεί επικουρικά.

Οι υπέρμαχοι της –πάντα με μέτρο– ηλιοθεραπείας υποστηρίζουν ότι μία από τις αιτίες της έλλειψης βιταμίνης D σε ολοένα και πιο μεγάλο ποσοστό παιδιών και ενηλίκων που ζουν στις ηλιόλουστες χώρες της Μεσογείου, είναι η απουσία ενός διαλείμματος 10-15 λεπτών από τη χρήση του αντηλιακού προϊόντος.

Εκτός από τη σύνθεση της πολύ ωφέλιμης βιταμίνης D, ο ήλιος προσφέρει και άλλα οφέλη. Σήμερα είναι επιβεβαιωμένη η θετική επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας στο δέρμα με ψωρίαση και σε ορισμένες μορφές ακμής.

Είναι ο ήλιος εχθρός μας;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα ηλιακά εγκαύματα σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος. Η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία, μέσα από την ιστοσελίδα «cancer-society.gr», πληροφορεί το κοινό για τις βλάβες που μπορεί να προκαλέσει στην υγεία του δέρματος η υπερβολική έκθεση στον ήλιο: έγκαυμα, φωτογήρανση, φωτοδερματίτιδες. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι το ηλιακό έγκαυμα που προκαλείται κατά την παιδική ηλικία ευθύνεται για την εμφάνιση του κακοήθους μελανώματος κατά την ενήλικη ζωή.

Επίσης, ο ήλιος επιδεινώνει το πρόβλημα των ευρυαγγειών, ενώ γενικότερα η «ηλιοθεραπεία» είναι απαγορευτική για τις παθήσεις του φλεβικού συστήματος.

Καθώς τα μάτια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στην ηλιακή ακτινοβολία, είναι δυνατόν να προκληθούν φωτοκερατίτιδα και επιπεφυκίτιδα, και κατά περιπτώσεις να εμφανιστεί και ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας.

Οδηγός επιβίωσης

Χρειαζόμαστε, λοιπόν, τον ήλιο, αλλά με κάποιους κανόνες. Ποια είναι τα όρια για να μη γίνει τοξική η προαιώνια σχέση μας με τον ήλιο; Οι ακραίες απόψεις όσων δαιμονοποιούν την ηλιακή ακτινοβολία και απαγορεύουν παντελώς την έκθεσή μας σε αυτή φαίνεται να υποχωρούν απέναντι στα πρόσφατα επιστημονικά ευρήματα, που προτείνουν το «μέτρον άριστον» του Κλεόβουλου: ηλιοθεραπεία με μέτρο.

Μην ξεχνάτε το αντηλιακό προϊόν, τα γυαλιά ηλίου, το καπέλο και τα ανοιχτόχρωμα ρούχα, ειδικά για τα παιδιά, που είναι πιο ευάλωτα στην ηλιακή ακτινοβολία.

Η άμεση έκθεση στον ήλιο (ηλιοθεραπεία) για 10-15 λεπτά την ημέρα είναι επαρκής για την κάλυψη των ημερήσιων αναγκών του οργανισμού σε βιταμίνη D, με την προϋπόθεση ότι δεν φοράμε αντηλιακά προϊόντα που εμποδίζουν τη δράση της ηλιακής ακτινοβολίας (η χρήση αντηλιακού με δείκτη προστασίας μεγαλύτερου από 30 μειώνει κατά 95% τη σύνθεση της βιταμίνης D). Όλο και περισσότεροι γιατροί συνιστούν αυτή την ολιγόλεπτη χωρίς αντηλιακό «ηλιοθεραπεία» στην παραλία για παιδιά και ενήλικες.

Αυτή η σύντομη έκθεση χωρίς αντηλιακό δεν πρέπει να γίνεται κατά τις επικίνδυνες ώρες ανάμεσα στις 11 π.μ. και 4 μ.μ. Άρα, φοράμε πάντα αντηλιακό, εκτός από ένα διάλειμμα 15 λεπτών!

Οι αθλοπαιδιές στην ύπαιθρο είναι ο πιο ευχάριστος και υγιεινός τρόπος για να χαρούν τον ήλιο και τις θεραπευτικές του ιδιότητες όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και οι ενήλικες. Βέβαια, το καλοκαίρι η άσκηση στον ήλιο πρέπει να περιορίζεται μόνο κατά τις πολύ πρωινές και απογευματινές ώρες.

Κατά τους χειμερινούς και τους ανοιξιάτικους μήνες, το περπάτημα για μισή ώρα στον ήλιο, χωρίς τη χρήση αντηλιακού, και με σηκωμένα τα μανίκια, είναι μια ιδιαίτερα υγιεινή συνήθεια και αντιστοιχεί στα 15 λεπτά της άμεσης έκθεσης (ηλιοθεραπείας).

Ο χρόνος παραμονής στον ήλιο χωρίς προστασία εξαρτάται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της επιδερμίδας: όσο πιο σκούρα είναι, τόσο πιο προστατευμένη θεωρείται από την επικίνδυνη ακτινοβολία. Από την άλλη, στις σκούρες επιδερμίδες η σύνθεση της βιταμίνης D είναι δυσκολότερη.

Η διατροφή ως αντηλιακό

Ασπίδες από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι η β-καροτίνη (καρότο, σκουροπράσινα λαχανικά), τα ω-3 λιπαρά οξέα (λιπαρά ψάρια), τα φλαβονοειδή (φράουλα, κόκκινο κρασί, μπρόκολο) κα το λυκοπένιο (ντομάτα, βερίκοκο, καρπούζι, πεπόνι). Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C (εσπεριδοειδή, φράουλα, ντομάτα, ακτινίδιο) συμβάλλουν στη διατήρηση του κολλαγόνου της επιδερμίδας και στη γρήγορη επούλωση από τα εγκαύματα. Η βιταμίνη Ε προλαμβάνει τη γήρανση της επιδερμίδας, ενώ ο ψευδάργυρος και το σελήνιο (θαλασσινά, όσπρια, κόκκινο κρέας) βελτιώνουν την υφή της.