Συμβουλές Υγείας

Επιστροφή στα άρθραΣυμβουλές ΥγείαςΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΜΑΣ PHARMA PLUS LINK

Πώς θα αποφύγουμε τα τοξικά χημικά;

Ένοχες, καταδικασμένες από επιστημονικές μελέτες ή υπό απαγόρευση, αλλά οι περισσότερες ελεύθερες για χρήση και κατανάλωση, πολλές τοξικές ουσίες «υπόσχονται» από θαύματα στην εμφάνισή μας μέχρι την απόλυτη καθαριότητα στο σπίτι μας. Όμως, πλέον, τοξικά χημικά ανιχνεύονται στα ούρα μας (σύμφωνα με μια έκθεση, εισέρχονται και στον οργανισμό των εμβρύων μέσω του μητρικού αίματος και του ομφάλιου λώρου) και μπορεί να προκαλέσουν από πονοκέφαλο και εκζέματα μέχρι καρκινογένεση. Αναγνωρίστε τον εχθρό, τις βλαβερές χημικές τοξικές ουσίες που κυκλοφορούν ανάμεσά μας και αλλάξτε στρατηγική. Είναι θέμα υγείας.

Φθαλάτες (Phthalates)

Οι φθαλικές ενώσεις, ή φθαλικοί εστέρες, χρησιμοποιούνται κυρίως ως πλαστικοποιητές, αλλά και ως διαλύτες σε αρώματα και εντομοαπωθητικά. Εμπεριέχονται σε βερνίκια νυχιών, τζελ για τα μαλλιά, σαπούνια και σαμπουάν, self tan προϊόντα, αλλά και σε κόλες, λούστρα, βαφές επίπλων, παιδικά παιχνίδια και εξώφυλλα τετραδίων. Κάποτε υπήρχαν και στις βρεφικές πιπίλες, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση τις απαγόρευσε το 1992. Οι φθαλάτες είναι δημοφιλείς στις βιομηχανίες, λόγω των «μαγικών» χημικών ιδιοτήτων τους, όμως οι επιστήμονες τις αποκαλούν ενδοκρινικούς διαταράκτες. Και αυτό γιατί, περνώντας στην κυκλοφορία του αίματος (διά της αναπνευστικής οδού), αναστατώνουν το ορμονικό σύστημα, παρεμβαίνουν στην ανάπτυξη του ατόμου (παιδική και εφηβική ηλικία), τη γονιμότητα και τον μεταβολισμό, και αυξάνουν τις πιθανότητες για εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Στις «παρενέργειές» τους περιλαμβάνονται και οι δερματίτιδες εξ επαφής, οι κρίσεις άσθματος, η πρόωρη εμμηνόπαυση και ο ορμονοεξαρτώμενος καρκίνος του μαστού. Επιστημονικές ομάδες διεθνώς ζητούν την απαγόρευσή τους.

Τρικλοζάνη (Triclosan)

Χρησιμοποιείται, για περισσότερο από 40 χρόνια, ως αντιβακτηριδιακός και αντιμυκητησιακός παράγοντας, και υπάρχει στη σύνθεση πολλών προϊόντων προσωπικής υγιεινής, όπως οδοντόπαστες, αποσμητικά και σαπούνια, αλλά και ως συντηρητικό σε καλλυντικά προϊόντα. Το εξαιρετικά αποτελεσματικό βακτηριοκτόνο συνεχίζει τη δράση του ακόμη και μετά το πλύσιμο (αν πρόκειται για αποσμητικό) ή το ξέπλυμα (αν πρόκειται για σαπούνι ή οδοντόπαστα). Πρόσφατες όμως μελέτες το κατέταξαν στα υψηλής τοξικότητας συστατικά, ικανό να προκαλέσει καρκίνο του μαστού ή να επηρεάσει την υγεία του εμβρύου. Η τρικλοζάνη είναι και αυτή ενδοκρινικός διαταράκτης, καθώς μελέτες σε ποντίκια έδειξαν ότι διαταράσσει τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει τη χρήση της στα καλλυντικά σε συγκέντρωση μικρότερη του 0,3% σε οδοντόκρεμες, σαπούνια, τζελ, αποσμητικά, πούδρες και προϊόντα κατά της ακμής, και 0,2% σε στοματικά διαλύματα.

Τετραχλωροαιθένιο ή υπερχλωροαιθυλένιο (PERC)

Είναι ο διαλύτης που χρησιμοποιείται για το στεγνό καθάρισμα των ρούχων και των χαλιών, και αντιμετωπίζεται ως επικίνδυνο απόβλητο για το περιβάλλον, καθώς –υπό συγκεκριμένες συνθήκες– συντελεί στη δημιουργία της αιθαλομίχλης. Από το 2023 η χρήση του PERC θα είναι παράνομη στην Πολιτεία της Καλιφόρνια. Μελέτη δείχνει ότι το τετραχλωροαιθένιο μένει στα υφάσματα, οπότε κάθε εφαρμογή με τη διαδικασία του στεγνού καθαρίσματος αυξάνει δραματικά τα επίπεδά του στον οργανισμό μας.

Φορμαλδεΰδη ή μεθανάλη

Ο ύποπτος για πρόκληση προβλημάτων υγείας ρύπος βρίσκεται σε υψηλές συγκεντρώσεις σε σπίτια, και κυρίως σε γραφεία, λόγω των επίπλων από MDF. Από τη δεκαετία του 1970 έχει αναγνωριστεί ότι τα σύνθετα προϊόντα ξύλου αποτελούν τις κυριότερες πηγές έκλυσης φορμαλδεΰδης, ενός ρύπου που, μαζί με την ακεταλδεΰδη, την πεντανάλη, το βενζόλιο, το στυρένιο και άλλες οργανικές καρβοξυλικές ενώσεις, ενοχοποιείται για το λεγόμενο Σύνδρομο του Άρρωστου Κτιρίου. Οι περισσότερες χώρες της Ε.Ε. έχουν θέσει ως όριο για τα επίπεδα φορμαλδεΰδης σε κατοικίες το 0,1 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm).

Επιβραδυντικά φωτιάς

Αλογονούχα μη-αλογονωμένα οργανοφωσφορικά επιβραδυντικά φωτιάς προστίθενται σε υλικά τα οποία θεωρούνται δυνητικά εύφλεκτα: από καθίσματα αυτοκινήτου και στρώματα ύπνου μέχρι βρεφικά καθίσματα, ηλεκτρονικά και υφάσματα ένδυσης. Η έκθεσή μας σε αυτά συνδέεται με προβλήματα στον θυρεοειδή, τη μνήμη και τη γονιμότητα, ενώ μελέτες τα συσχετίζουν και με την εμφάνιση καρκίνου. Οι ουσίες αυτές απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα και περνούν από την αναπνευστική οδό στον οργανισμό με την αύξηση της θερμοκρασίας. Έτσι, ένα αυτοκίνητο που είναι εκτεθειμένο για πολλή ώρα στον ήλιο και τη ζέστη αποτελεί δυνητική χημική βόμβα.

PFASs

Σύμφωνα με τη «Δήλωση της Μαδρίτης», την οποία υπέγραψαν 208 επιστήμονες το 2015, τα συνθετικά χημικά PFASs βλάπτουν μακροπρόθεσμα τον ανθρώπινο οργανισμό και παραμένουν στο περιβάλλον για πάρα πολλά χρόνια. Βρίσκονται στα αντικολλητικά τηγάνια (όχι αυτά με την κεραμική επικάλυψη), πυροσβεστήρες, συσκευασίες για παρασκευή ποπ-κορν, φούρνους μικροκυμάτων, χαλιά, καλλυντικά κ.α. Οι ερευνητές τα συνδέουν με βλάβες στο συκώτι, προβλήματα αναπαραγωγής, ακόμη και με καρκινογένεση. Οι βιομηχανίες έχουν διαφορετική άποψη, υποστηρίζοντας ότι είναι ασφαλή.

Δισφαινόλη A (BPA)

Η ΒΡΑ είναι η «βασίλισσα» της συσκευασίας, και γι’ αυτό και πανταχού παρούσα (περίπου 95% των ενήλικων Αμερικανών έχουν ίχνη BPA στα ούρα τους). Από το 2010 απαγορεύεται η χρήση της Bisphenol A σε πλαστικά μπουκάλια βρεφικής διατροφής (0-12 μηνών). Μελέτες έχουν δείξει ότι κάτω από ειδικές συνθήκες (υψηλή θερμοκρασία, εκτεταμένος χρόνος αποθήκευσης τροφίμου, επανειλημμένη χρήση-καταπόνηση), η ΒΡΑ εισχωρεί στις τροφές και, μέσω αυτών, στον οργανισμό, προκαλώντας –τουλάχιστον– ενδοκρινολογικές διαταραχές.

Προστατευτείτε!

  • Τα φθηνά εισαγόμενα ρούχα δεν υπόκεινται στη νομοθεσία της Ε.Ε. που απαγορεύει  τη χρήση των φθαλατών στην επεξεργασία ενδυμάτων. Ελέγξτε τη χώρα κατασκευής στην ετικέτα.
  • Το νεσεσέρ είναι... πεδίο μάχης για «χημικό πόλεμο». Προτιμήστε καλλυντικά φαρμακείου και ελέγξτε τα συστατικά τους.
  • Αναζητήστε την ύπαρξη τρικλοζάνης στις οδοντόπαστες και μην το παρακάνετε με τα αντιβακτηριδιακά σαπούνια.
  • Επιλέξτε ρούχα που δεν απαιτούν στεγνό καθάρισμα.
  • Αποφύγετε τα χημικά αποσμητικά χώρου και επιλέξτε αιθέρια έλαια.
  • Αερίστε καλά το σπίτι και το γραφείο σας, εάν καπνίζετε, ανάβετε τζάκι ή μαγειρεύετε, για να αποφύγετε τις υψηλές συγκεντρώσεις αλδεϋδών.
  • Αναζητήστε προϊόντα ξύλου με το σήμα ποιότητας Ε1 ή Ε0. Προτιμήστε το συμπαγές ξύλο, ειδικά για έπιπλα κρεβατοκάμαρας και δάπεδα.
  • Αντικαταστήστε τα αντικολλητικά τηγάνια με σκεύη κεραμικά ή από ανοξείδωτο ατσάλι. Αποθηκεύετε το φαγητό σε γυάλινα σκεύη.
  • Αποφεύγετε το εμφιαλωμένο νερό, ειδικά το καλοκαίρι, που η αποθήκευσή του είναι πλημμελής. Μην επαναχρησιμοποιείτε το μπουκάλι.
  • Μη δίνετε στα παιδιά κονσέρβες και τρόφιμα σε πλαστικές συσκευασίες ή παιχνίδια χωρίς ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Ενημερωθείτε στα ewg.org και efet.gr.