Συμβουλές Υγείας

Επιστροφή στα άρθραΣυμβουλές ΥγείαςΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΜΑΣ PHARMA PLUS LINK

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα: Η «σιωπηλή επιδημία»

Κάποια από τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα –ή αφροδίσια, όπως ονομάζονταν παλαιότερα– είναι «σιωπηλά», τουλάχιστον στα πρώτα τους στάδια, και οι ασθενείς μένουν αδιάγνωστοι, λόγω της απουσίας εμφανών συμπτωμάτων. Όμως είναι σαφές ότι τα ποσοστά αυξάνουν ευθέως ανάλογα με την πρόοδο της επιστημονικής έρευνας: Όσο πιο πολλά φάρμακα υπάρχουν στη φαρέτρα των γιατρών για νοσήματα που παλιά δεν αντιμετωπίζονταν, τόσο περισσότερο αυξάνονται τα κρούσματα. Και αυτό συμβαίνει επειδή, όταν ο φόβος απουσιάζει, οι άνθρωποι δεν παίρνουν προφυλάξεις στο σεξ και γίνονται ασυμπτωματικοί φορείς ή ασθενείς «σιωπηλών» ΣΜΝ.

Γονόρροια

Στο παρελθόν ήταν γνωστή ως «βλεννόρροια», ένα αφροδίσιο νόσημα με σοβαρότατες έως και θανατηφόρες επιπλοκές, αν το άτομο που νοσεί δεν ακολουθήσει την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. Η γονόρροια είναι συχνό ΣΜΝ, ενώ υπάρχουν περίοδοι έκρηξης κρουσμάτων, όπως συνέβη την περίοδο 2014-2015 στις ΗΠΑ, κατά την οποία, σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, υπήρξε αύξηση της νόσου κατά 13%.

Η νόσος προκαλείται από το βακτήριο του γονόκοκκου, το Neisseria gonorrhoeae, και είναι συχνά ασυμπτωματική στις γυναίκες κατά τα πρώτα στάδια της εκδήλωσής της. Μεταδίδεται μέσω της ερωτικής επαφής χωρίς προφυλακτικό και μπορεί να προκαλέσει μόλυνση στα γεννητικά όργανα, το ορθό ή τον λαιμό. Στις γυναίκες είναι μια «αόρατη», χωρίς συμπτώματα νόσος. Στις σπάνιες εκείνες περιπτώσεις που εμφανίζονται συμπτώματα, αυτά είναι παρόμοια με εκείνα της κολπίτιδας ή της ήπιας λοίμωξης από το ουροποιητικό σύστημα. Στους άνδρες η μόλυνση είναι εμφανής στα γεννητικά όργανα, με συμπτώματα τις πρασινωπές ή κιτρινωπές εκκρίσεις και την αίσθηση καύσου κατά την ούρηση, ενώ ασυμπτωματική είναι συχνά η μόλυνση στον λαιμό και το ορθό. Η γονόρροια αντιμετωπίζεται εύκολα με τη λήψη αντιβιοτικών.

Σύφιλη

Προκαλείται από το βακτήριο Ωχρά σπειροχαίτη (Treponema pallidum) και είναι υπεύθυνη για θανάτους εκατομμυρίων ανθρώπων στην προ πενικιλίνης εποχή. Παραμένει από τα πιο δύσκολα στη διάγνωση ΣΜΝ, καθώς η πρώιμη συμπτωματολογία της –το συφιλιδικό έλκος– περνά συνήθως απαρατήρητη. Από αυτή όμως τη μικρή, ανώδυνη δερματική πληγή ξεκινά ένα εξαιρετικά σοβαρό νόσημα, το οποίο έχει πολλές μορφές και μιμείται τη συμπτωματολογία πολλών άλλων νοσημάτων, με αποτέλεσμα η διάγνωση να τίθεται με ασφάλεια μόνο μέσω των αιματολογικών εξετάσεων.

Μετά την εντυπωσιακή μείωση της επίπτωσης της νόσου, την οποία έφερε η ευρεία διάδοση της πενικιλίνης κατά τη δεκαετία του 1940, ακολούθησαν χρονιές με τεράστια αύξηση κρουσμάτων, όπως το 1999, όταν είχαν προσβληθεί περίπου δώδεκα εκατομμύρια άνθρωποι, στην πλειοψηφία τους κάτοικοι των αναπτυσσόμενων χωρών. Το αίσθημα ασφάλειας που δημιουργεί η ύπαρξη θεραπείας κάνει λιγότερο τρομακτική την εικόνα της νόσου και οδηγεί σε μειωμένη χρήση προφυλακτικών, όπως συμβαίνει σε όλα τα ΣΜΝ. Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι η σύφιλη μεταδίδεται από τη μητέρα στο έμβρυο κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό.

Χλαμύδια

Αν και είναι το πιο συχνά εμφανιζόμενο ΣΜΝ, συνήθως διαγιγνώσκεται δευτερογενώς, όταν η γυναίκα παρουσιάσει προβλήματα γονιμότητας, καθώς η μόλυνση από το βακτήριο Chlamydia trachomatis μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, ακόμη και στειρότητα.

Τα χλαμύδια δεν έχουν εμφανή συμπτώματα ούτε στις άνδρες ούτε στις γυναίκες, ενώ οι όποιες ενοχλήσεις αφορούν κάποιες εκκρίσεις και την αίσθηση καψίματος κατά την ούρηση. Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή εγγυώνται πλήρη ίαση από τη λοίμωξη.

Έρπης γεννητικών οργάνων

Πρόκειται για ιογενή νόσο, που επηρεάζει το δέρμα ή τις βλεννογόνους μεμβράνες των γεννητικών οργάνων. Αυτό όμως δεν συμβαίνει συνήθως από την πρώτη στιγμή, καθώς ο ιός παραμένει ανενεργός για μικρό ή μεγάλο διάστημα μετά τη μόλυνση. Έτσι, ασυμπτωματικοί και αδιάγνωστοι ασθενείς με έρπητα των γεννητικών οργάνων δεν λαμβάνουν μέτρα προφύλαξης και μεταδίδουν τον ιό στους ανυποψίαστους συντρόφους τους. Όταν ο ιός «ξυπνήσει», τα συμπτώματα που οδηγούν τον ασθενή στον γιατρό είναι συνήθως: ερεθισμός και εμφάνιση κοκκινίλας σε περιοχές γύρω από τα γεννητικά όργανα, που όμως δεν προκαλούν ενόχληση στον ασθενή, ή μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα και την περιοχή του πρωκτού. Επίσης, είναι δυνατόν να εμφανιστούν μικρές φουσκάλες, οι οποίες σπάνε και προκαλούν επώδυνες πληγές. Οι φουσκάλες αυτές μπορεί να βρίσκονται ακόμη και στους γλουτούς ή τους μηρούς. Γι’ αυτό και το προφυλακτικό δεν προφυλάσσει 100% από τη μόλυνση. Η συμπτωματολογία, στη φάση της έξαρσης, γίνεται έντονη και θυμίζει εκείνη της γρίπης.

Δεν υπάρχει θεραπεία για τον έρπητα των γεννητικών οργάνων. Η χορήγηση αντιικών φαρμάκων αποσκοπεί στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Ιός ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV)

Ο συγκεκριμένος ιός συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας, που προκαλείται από συγκεκριμένα στελέχη του, αλλά και με τον καρκίνο του αιδοίου, του κόλπου, του πέους και του πρωκτού. Ως ΣΜΝ, μπορεί να προκαλέσει καρκίνο και στον λάρυγγα ή τη στοματική κοιλότητα. Ειδικά για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ο HPV αποτελεί το αποκλειστικό αίτιο, εφόσον δεν είναι δυνατόν μια γυναίκα να αναπτύξει αυτόν τον καρκίνο, εάν δε μολυνθεί από τον ιό.

Οι περισσότεροι τύποι του ιού δεν αφήνουν ορατά «ίχνη» στο σώμα, καθώς μόνο ένας τύπος προκαλεί τα οξυτενή κονδυλώματα, τα οποία όμως δεν είναι εύκολα ορατά, εάν είναι μικρά ή βρίσκονται μέσα στον κόλπο. Γενικότερα, ο HPV είναι ένας αόρατος εχθρός που επιτίθεται σε γυναίκες, αλλά και άνδρες, στους οποίους δυστυχώς συχνά εντοπίζεται από ωτορινολαρυγγολόγο, μετά από καρκινογένεση στον στοματοφάρυγγα.

Στις ασυμπτωματικές γυναίκες εντοπίζεται μέσω του Τεστ Παπανικολάου. Ακολουθεί έλεγχος με HPV-DNA τεστ για την ανίχνευση των ογκογόνων τύπων HPV.

Στην HPV λοίμωξη δεν υπάρχει θεραπεία που να απαλλάσσει τον οργανισμό διά παντός από τον συγκεκριμένο ιό, αλλά μόνο θεραπευτικές μέθοδοι για την αντιμετώπιση των βλαβών (τοπική εφαρμογή φαρμάκων ή επεμβατικές μέθοδοι, όπως ο ηλεκτροκαυτηριασμός ή η χρήση laser). Σημαντικό όπλο ενάντια στον ιό είναι ο εμβολιασμός, ο οποίος, προλαμβάνοντας τη μόλυνση από ορισμένα στελέχη του ιού, προφυλάσσει και από την καρκινογένεση που προκαλεί.

Σεξουαλικώς –και όχι μόνο– Μεταδιδόμενα Νοσήματα

Το AIDS, η Ηπατίτιδα Β και η Ηπατίτιδα C προκαλούνται από ιούς και δεν ανήκουν στα κυρίως ΣΜΝ. Και αυτό γιατί εκτιμάται ότι –ειδικά οι ηπατίτιδες– δεν μεταδίδονται με την ίδια ευκολία μέσω της σεξουαλικής επαφής, όσο μέσω της επαφής με μολυσμένο αίμα. Πρόκειται για
«σιωπηλές» ιογενείς λοιμώξεις, καθώς για μικρά ή μεγάλα διαστήματα μετά τη μόλυνση το άτομο παραμένει υγιής φορέας της νόσου, χωρίς καμία απολύτως συμπτωματολογία.