Συμβουλές Υγείας

Επιστροφή στα άρθραΣυμβουλές ΥγείαςΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΜΑΣ PHARMA PLUS LINK

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Λογική και ευαισθησία (EQ)

Όλοι γνωρίζουμε πλούσιους συναισθηματικά ανθρώπους με βαθιά γνώση του εαυτού τους, αλλά και ενσυναίσθηση, κατανοούν δηλαδή τα συναισθήματα των άλλων. Στον εργασιακό χώρο κινούνται με πάθος προς τον στόχο τους και αντιμετωπίζουν με ευκολία τις δυσκολίες που προκύπτουν, διαχειριζόμενοι με επιτυχία τα συναισθήματά τους. Διακρίνονται για τις κοινωνικές δεξιότητές τους και τη διαχείριση κρίσεων στις ανθρώπινες σχέσεις. Αυτά τα άτομα «σκοράρουν» στον πολυσυζητημένο δείκτη ευφυΐας, τη Συναισθηματική Νοημοσύνη.

IQ ή EQ;

Το IQ (Intelligence Quotient), Πηλίκο Νοημοσύνης ή Δείκτης Ευφυΐας, όπως αποδίδεται στα ελληνικά, αν και αφορά τη μέτρηση της ικανότητας αντίληψης και εκμάθησης, φαίνεται ότι δεν αποτελεί παράγοντα επιτυχίας στη ζωή ενός ανθρώπου. Αντίθετα, το EQ (Emotional Quotient) ή EI (Emotional Intelligence), δηλαδή η Συναισθηματική Νοημοσύνη, που αναφέρεται στην ικανότητα ενός ατόμου να «διαβάζει» τους άλλους και να επιβιώνει ακόμη και στα πιο δύσκολα κοινωνικά περιβάλλοντα, βοηθά τον άνθρωπο να συνάπτει επιτυχημένες σχέσεις τόσο στη δουλειά όσο και στην οικογενειακή του ζωή, καθώς και να αναπτύσσει αρχηγικές ικανότητες.

Στη σημερινή εποχή η συναισθηματική νοημοσύνη είναι της «μόδας» όχι μόνο στα γραφεία των συμβούλων ψυχικής υγείας, αλλά κυρίως στα τμήματα Ανθρώπινου Δυναμικού των μεγάλων επιχειρήσεων. Σε πρόσφατη έκθεση του World Economic Forum παρατίθενται οι 10 κορυφαίες δεξιότητες τις οποίες πρέπει να κατέχει κάποιος για να μπορεί να υπάρχει στην αγορά εργασίας μέχρι το 2020. Την 6η θέση κατέχει η συναισθηματική νοημοσύνη.

Εκτός από καλύτερη επαγγελματική ζωή, άνθρωποι με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη έχουν και καλύτερη ψυχική υγεία. Η πλειοψηφία τους είναι γυναίκες, οι οποίες «σκοράρουν» συνήθως ψηλότερα από τους άντρες.

Για την ιστορία

Αν και ο όρος πρωτοεμφανίστηκε το 1964 σε ένα έγγραφο του Αμερικανού κλινικού ψυχολόγου Μάικλ Μπέλντοχ, το βιβλίο του Ντάνιελ Γκόουλμαν, Ph.D. του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, «Συναισθηματική Νοημοσύνη», ήταν αυτό που το 1995 άνοιξε τη συζήτηση για το EQ. Υπάρχουν αρκετά μοντέλα συναισθηματικής νοημοσύνης, εκτός από εκείνο του Γκόουλμαν, ανάμεσά τους και εκείνο των Πίτερ Σαλόβεϊ και Τζον Μάγιερ (2004), το οποίο εστιάζει στην ικανότητα του ατόμου να επεξεργάζεται τη συναισθηματική πληροφορία και να τη χρησιμοποιεί για να ζήσει αρμονικά στο κοινωνικό περιβάλλον.

Υπάρχουν φυσικά και επιστήμονες που βλέπουν με καχυποψία τα αποτελέσματα των μελετών γύρω από το EQ, θεωρώντας την ερευνητική μεθοδολογία τους ανεπαρκή και τη συναισθηματική νοημοσύνη υπερεκτιμημένη.

Το κυρίαρχο συναίσθημα

Όλα τα μοντέλα γι’ αυτό το είδος νοημοσύνης αφορούν το συναίσθημα και τη στάση του ατόμου απέναντι σε αυτό. Οι επιστήμονες μιλούν για αντίληψη, χρήση, κατανόηση και διαχείριση –ακόμη και αρνητικών– συναισθημάτων. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ευφυές συναισθηματικά άτομο είναι ένα ανεξέλεγκτα συναισθηματικό άτομο. Αντίθετα, ο συναισθηματικά ευφυής άνθρωπος έχει την ικανότητα να επιβάλλεται απόλυτα στη συναισθηματική του κατάσταση, προκειμένου να πετύχει τον σκοπό του.

Ίσως γι’ αυτούς τους λόγους, τα άτομα με υψηλό EQ φαίνεται να έχουν καλύτερες κοινωνικές σχέσεις από την παιδική κιόλας ηλικία, κερδίζουν τις εντυπώσεις στις κοινωνικές συναναστροφές, χτίζουν καλύτερες οικογενειακές και διαπροσωπικές σχέσεις, και έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη, να γίνουν παραβατικοί ή να εθιστούν σε ουσίες.

Κερδίζοντας πόντους σε EQ

Ο Γκόουλμαν υποστήριξε σθεναρά ότι η υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη σχετίζεται με το περιβάλλον του ατόμου, και γι’ αυτό εκπόνησε μεθόδους και προγράμματα βελτίωσης του EQ, τα οποία μπορούν να εφαρμοστούν και στα σχολεία, για να βελτιώσουν όχι μόνο τη συναισθηματική, αλλά και την ψυχική υγεία.

Πώς όμως διδάσκεται η συναισθηματική νοημοσύνη; Διαμέσου της ενσυνειδητότητας, απαντούν κάποιοι επιστήμονες και προτείνουν τον διαλογισμό ως την ιδανική τεχνική για να μάθουμε να παρατηρούμε τις αντιδράσεις μας, προκειμένου να μην πέφτουμε στην παγίδα της άμεσης, χωρίς σκέψη, αντίδρασης.

Κυρίως: Αναγνωρίστε τα συναισθήματά σας πριν μπείτε στη διαδικασία να εξερευνήσετε τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων. Ζήστε το παρόν με όλη σας την ψυχή και μη φοβηθείτε ότι αυτό που θα νιώσετε θα είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Να μετρηθούμε;

Υπάρχουν πολλές μέθοδοι μέτρησης, αξιολόγησης του EQ (ή και αυτοαξιολόγησης), όπως και του IQ. Στο διαδίκτυο τα περισσότερα «χτυπήματα» γίνονται από άτομα που θέλουν να μετρήσουν τη συναισθηματική τους νοημοσύνη και να εξακριβώσουν εάν ανήκουν στην ομάδα εκείνη των ατόμων που οι επιστήμονες θεωρούν πιο επιτυχημένους και ευτυχισμένους. Η εγκυρότητα πάντως αρκετών από αυτά τα τεστ αμφισβητείται, καθώς δεν συμπεριλαμβάνουν πολιτισμικούς και άλλους παράγοντες. Για παράδειγμα, στο εργασιακό περιβάλλον χωρών όπως η Ιαπωνία, δεν είναι αποδεκτή η έκφραση συναισθήματος. Αντίθετα, καταξιώνεται η στωικότητα των εργαζομένων.