Συμβουλές Υγείας

Επιστροφή στα άρθραΣυμβουλές ΥγείαςΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΜΑΣ PHARMA PLUS LINK

Τερηδόνα: Τρίξτε της τα δόντια

Η τερηδόνα είναι µια χρόνια µολυσµατική νόσος, που προκαλεί την καταστροφή των δοντιών µέσω µιας σύνθετης αλληλεπίδρασης των µικροβίων πάνω στην οδοντική πλάκα. Η διατροφή, γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, καθώς και βιοχηµικές και ανοσολογικές αντιδράσεις του ατόµου παίζουν τον µικρό ή τον µεγάλο ρόλο τους στην εµφάνισή της. Πιο πρόσφορο, για την ανάπτυξη της τερηδόνας, φαίνεται να είναι το στοµατικό περιβάλλον των παιδιών και των εφήβων. Σύµφωνα µε τους ειδικούς, ο κίνδυνος προσβολής από την τερηδόνα εξακολουθεί να είναι σοβαρός µέχρι και την ηλικία των 17 ετών.

Η τερηδόνα είναι µολυσµατική, αλλά δεν µεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο µε την επαφή - µεταδίδεται µόνο από επιφάνεια σε επιφάνεια δοντιών που γειτνιάζουν.

Ζάχαρη: ο σύµµαχος του «εχθρού»!

Όπως κάθε µολυσµατική νόσος, η τερηδόνα οφείλεται σε µικρόβια. Ο Streptococcus Mutans, κύριος ένοχος για την εµφάνιση της τερηδόνας, βρίσκεται στη στοµατική κοιλότητα παιδιών και ενηλίκων και λατρεύει τη ζάχαρη. Στην πραγµατικότητα, δεν ζει χωρίς αυτή. Με την κατανάλωση γλυκών και άλλων ειδών υδατανθράκων παράγεται ένα οξύ, το οποίο ευθύνεται για την καταστροφή των δοντιών. Η συχνή κατανάλωση ζάχαρης κατά τη διάρκεια της ηµέρας αυξάνει και τον χρόνο έκθεσης των δοντιών στο συγκεκριµένο οξύ, και άρα και τις πιθανότητες εµφάνισης της τερηδόνας. Οι παιδοδοντίατροι θυµίζουν ακούραστα σε γονείς και παιδιά να αποφεύγουν κρουασάν, καραµέλες, αναψυκτικά, ζαχαρούχους χυµούς, µπισκότα και γενικά τροφές που περιέχουν µεγάλες ποσότητες ζάχαρης, καθώς η συχνή κατανάλωσή τους είναι καταστροφική για τα παιδικά δόντια. ∆εν είναι υπερβολή, αλλά πραγµατικότητα: η απουσία της ζάχαρης µπορεί µε επιτυχία να εξαλείψει ή να µειώσει την τερηδόνα.

Πονόδοντος, ο ανυπόφορος

Η τερηδόνα είναι χρόνια νόσος και εξελίσσεται ασυµπτωµατικά µέχρι την καταστροφή του δοντιού. Έτσι, στα πρώιµα στάδιά της είναι ανώδυνη: το οξύ ξεκινά την καταστροφή του δοντιού, δηµιουργώντας µια πολύ µικρή οπή στην εξωτερική σκληρή επιφάνεια των δοντιών. Με την πάροδο του χρόνου, η µόλυνση προχωρά σε βάθος και τα πρώτα συµπτώµατα εµφανίζονται. Το παιδί παραπονιέται για πόνους στα δόντια όταν καταναλώνει γλυκές ή παγωµένες τροφές. Αν η τερηδόνα συνεχίσει ακάθεκτη την καταστροφική της πορεία, ο πόνος γίνεται έντονος και το παιδί δεν µπορεί να µασήσει ή και να κοιµηθεί. Το επόµενο στάδιο είναι η δηµιουργία αποστήµατος: το παιδί παρουσιάζει πρήξιµο στην περιοχή του προσβεβληµένου δοντιού και ενίοτε πυρετό και ρίγος.

Η πρόληψη αρχίζει από το σπίτι

  • Η νίκη κατά της τερηδόνας ξεκινά από τη στιγµή που ετοιµάζετε τη λίστα για τα ψώνια. Ελαττώστε τις ζαχαρούχες λιχουδιές και προτιµήστε φυσικά γλυκές τροφές, όπως τα φρούτα.
  • Μάθετε το παιδί σας να πλένει τα δόντια του µετά από κάθε γεύµα και οπωσδήποτε µετά την κατανάλωση γλυκού.
  • Μην επιτρέπετε σε παιδιά νηπιακής ηλικίας να πίνουν γάλα µε µπιµπερό. Κλείνοντας το πρώτο έτος, το παιδί πρέπει να εκπαιδεύεται να πίνει υγρά από το ποτήρι.
  • Μην υιοθετείτε βλαβερές συνήθειες του παρελθόντος, βάζοντας ζάχαρη ή µέλι στις πιπίλες, προκειµένου να «γλυκάνετε» το νήπιο από τον πόνο της οδοντοφυfας.
  • Ο καθαρισµός του στόµατος αρχίζει µε την εµφάνιση του πρώτου δοντιού. Για τη χρήση φθοριούχου οδοντόκρεµας συµβουλευτείτε τον παιδοδοντίατρο. Οι περισσότεροι συνιστούν τη χρήση παιδικής φθοριούχου οδοντόκρεµας από την ηλικία των 6 µηνών. Η ποσότητα της οδοντόκρεµας για παιδιά 3-6 ετών θα πρέπει να είναι µεγέθους µικρού µπιζελιού, ενώ για παιδιά κάτω των 3 ετών πρέπει να είναι ελάχιστη, δηλαδή ένα επίχρισµα (ίχνος) στην οδοντόβουρτσα.
  • Μυήστε τα µεγαλύτερα παιδιά στη χρήση οδοντικού νήµατος.

Φθορίστε,  καλύψτε, σφραγίστε, τελειώσατε!

Τα χαλασµένα νεογιλά δόντια ετοιµάζουν το έδαφος για την κατάσταση των µόνιµων δοντιών. Η νοοτροπία «θα βγάλει καινούργια, γερά δόντια», όχι µόνο δεν ισχύει, αλλά είναι και επικίνδυνη. Τα χαλασµένα δόντια στα µικρά παιδιά µπορούν να προκαλέσουν ορθοδοντικές ανωµαλίες στα µόνιµα δόντια τους.

Ο κατάλληλος για να προλάβει, να διαγνώσει και να αντιµετωπίσει την τερηδόνα είναι ο παιδοδοντίατρος. Το πρώτο ραντεβού µαζί του θα πρέπει να πραγµατοποιείται τον πρώτο χρόνο, και µάλιστα µε την ανατολή του πρώτου δοντιού. Η συχνότητα των επισκέψεων για φθορίωση και άλλες παρεµβάσεις πρόληψης της τερηδόνας ορίζεται στις δύο φορές τον χρόνο, ή και συχνότερα, εάν το συστήσει ο παιδοδοντίατρος.

Σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας και την Ελληνική Παιδοδοντική Εταιρεία, το πιο αποτελεσµατικό µέσο για την πρόληψη της τερηδόνας είναι το φθόριο, το οποίο, εφόσον χρησιµοποιείται σωστά, είναι ασφαλές για τη γενική υγεία, σε όλες τις ηλικίες. Η φθορίωση στο οδοντιατρείο είναι µια διαδικασία απλή και συνήθως γίνεται δύο φορές τον χρόνο µε ειδικά σκευάσµατα. Σε παιδιά µε ιδιαίτερα αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης τερηδόνας πρέπει να γίνεται 3-4 φορές τον χρόνο.

Τα τελευταία χρόνια, τα παιδιά και οι έφηβοι ωφελούνται ιδιαίτερα από τις προληπτικές καλύψεις οπών και σχισµών των δοντιών, τα λεγόµενα «sealants». Πρόκειται για λεπτόρρευστες ρητίνες οι οποίες τοποθετούνται από τον παιδοδοντίατρο στις µασητικές επιφάνειες των οπίσθιων δοντιών. Ο µέσος όρος διάρκειας ζωής τους είναι τα τέσσερα χρόνια –ή και περισσότερα– αν το παιδί ακολουθεί σωστή στοµατική υγιεινή.

Αυτό το ξέρατε;

Σύµφωνα µε µελέτη του Πανεπιστηµίου του Κιότο, τα παιδιά που εκτίθενται στον καπνό του τσιγάρου σε βρεφική ηλικία διατρέχουν αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης τερηδόνας στην ηλικία των 3 ετών.

Από µικρά στα βάσανα

Η τερηδόνα βρεφικής και νηπιακής ηλικίας είναι µια βαριά µορφή  τερηδόνας, για την οποία, σε βρέφη και νήπια έως 2 ετών, ενοχοποιούνται: o παρατεταµένος θηλασµός κατά τη διάρκεια της νύχτας και το τάισµα µε το µπιµπερό ενώ το µωρό κοιµάται, µετά την ηλικία του ενός έτους (δεν είναι λίγα τα µικρά παιδιά που «νανουρίζονται» πίνοντας το γάλα τους µε µπιµπερό). Ιδιαίτερα επιβαρυντικοί παράγοντες είναι η προσθήκη ζάχαρης ή µελιού στο γάλα ή στο τσάι και η υπερβολική κατανάλωση χυµών µε το µπιµπερό, καθώς και η χρήση πιπίλας βουτηγµένης σε ζάχαρη ή µέλι. Η συγκεκριµένη µορφή τερηδόνας αφορά ηλικίες έως 5 ετών, όταν ακολουθούνται οι παραπάνω τακτικές ταΐσµατος.